۳۵ بازیهای خانگی دو نفره بدون وسیله با کودک
باران میبارد، حوصله بیرون رفتن ندارید و کودک هم برای چهارمین بار میپرسد: حالا چی بازی کنیم؟ معمولا در چنین لحظهای ذهن بزرگترها به سراغ توپ، بازی رومیزی، اسباببازی یا گوشی میرود. اما یک گزینه کمخرجتر و گاهی جذابتر هم مثل بازیهای خانگی دو نفره بدون وسیله وجود دارد.
در این بازیها خودتان ابزار اصلی هستید؛ صدا، حرکت، تخیل، نگاه و چند متر فضای خالی کافی است. نه لازم است چیزی بخرید، نه باید قبل از شروع خانه را به کارگاه کاردستی تبدیل کنید.
بازی مشترک میتواند فرصتی برای تمرین توجه، حافظه کاری، خودکنترلی، حل مسئله و تعامل اجتماعی فراهم کند. آکادمی پزشکی کودکان آمریکا نیز توضیح میدهد که بازی به کودک فرصت تمرین برنامهریزی، سازماندهی، کنار آمدن با دیگران و تنظیم هیجانها را میدهد. البته قرار نیست هر دقیقه بازی کلاس آموزش مهارت باشد. گاهی تنها هدف این است که کودک و بزرگسال ده دقیقه با هم بخندند همین هم ارزش دارد.
جدول بازیهای خانگی دو نفره
|
نام بازی |
سن پیشنهادی | میزان تحرک | مهارت اصلی |
|
آینه جادویی |
۲ سال به بالا | متوسط | توجه و هماهنگی |
|
صدای چه کسی بود؟ |
۲ سال به بالا | کم |
دقت شنیداری |
|
حیوان شو |
۲ سال به بالا | متوسط |
تخیل و شناخت حیوانات |
|
برو، بایست |
۲٫۵ سال به بالا | زیاد |
کنترل حرکت |
|
مجسمه خندان |
۳ سال به بالا | متوسط | خودکنترلی |
|
فرمانده میگوید |
۳ سال به بالا | متوسط |
گوش دادن |
| راه رفتنهای عجیب | ۳ سال به بالا | زیاد |
تعادل و خلاقیت |
|
حدس احساس |
۳ سال به بالا | کم | شناخت هیجان |
|
داستان یککلمهای |
۴ سال به بالا | کم | زبان و تخیل |
| خنده ممنوع |
۴ سال به بالا |
کم |
مهار واکنش |
|
حرکت مخالف |
۴ سال به بالا | متوسط |
انعطاف ذهنی |
|
حافظه زنجیرهای |
۵ سال به بالا | کم |
حافظه کاری |
| آخرین حرف | ۶ سال به بالا |
کم |
واژگان |
|
بله و نه ممنوع |
۶ سال به بالا | کم | تمرکز و کنترل کلام |
|
بیست سؤالی |
۷ سال به بالا | کم |
استدلال |
| عدد ممنوع | ۷ سال به بالا | کم |
محاسبه و توجه |
| دادگاه خیالی | ۸ سال به بالا | کم |
استدلال و بیان |
| مناظره عجیب | ۹ سال به بالا | کم |
تفکر خلاق |
سنهای جدول قطعی نیستند. کودکی چهارساله ممکن است از یک بازی مخصوص ششسالهها لذت ببرد و کودک دیگری در همان سن نسخه سادهتری بخواهد.
بازی بدون وسیله با کودک ۲ تا ۳ ساله
برای کودک دوساله قانون پیچیده جذاب نیست. دستور باید کوتاه باشد، نتیجه سریع دیده شود و نوبتها زیاد طول نکشد. دو دقیقه بازی موفق بهتر از پانزده دقیقه توضیح دادن است.
۱. آینه جادویی
روبهروی کودک بنشینید و بگویید:
من آینه تو هستم. هر کاری بکنی، من هم انجام میدهم.
کودک دستش را بالا ببرد شما نیز بالا ببرید. زبانش را بیرون بیاورد همان کار را انجام دهید. بعد نقشها را عوض کنید.
برای سختتر کردن بازی:
- حرکتها را آهستهتر انجام دهید.
- دو حرکت را پشت سر هم اجرا کنید.
- فقط حالتهای صورت را تقلید کنید.
- بدون حرف زدن بازی کنید.
این بازی ساده کودک را وادار میکند با دقت به چهره و حرکت بدن طرف مقابل نگاه کند. برای کودکانی که هنوز بهخوبی حرف نمیزنند هم مناسب است.
۲. صدای چه کسی بود؟
چشمهایتان را ببندید و صدای یک حیوان، وسیله نقلیه یا شخصیت خیالی را دربیاورید:
میو میو، هاپهاپ، تقتق، وووووم.
کودک باید حدس بزند صدا متعلق به چیست. سپس او صدا بسازد و شما حدس بزنید؛ حتی اگر صدای گربهاش کمی به تراکتور شباهت داشت، بازی را جدی بگیرید!
۳. حیوان شو
نام یک حیوان را بگویید و هر دو مانند آن حرکت کنید:
- مثل خرگوش بپرید.
- مثل فیل سنگین راه بروید.
- مثل مار روی زمین بخزید.
- مثل پرنده بال بزنید.
- مثل لاکپشت آرام شوید.
این بازی با کودک دو ساله در خانه تحرک دارد اما به فضای بزرگی نیاز ندارد. مراقب باشید مسیر حرکت از میز، شیشه و گوشههای تیز فاصله داشته باشد.
۴. برو، آرام برو، بایست
سه فرمان ساده تعیین کنید:
- برو یعنی حرکت کن.
- آرام یعنی آهسته راه برو.
- ایست یعنی همانجا منجمد شو.
در دورهای اول فرمانها را با فاصله بگویید. بعد سرعت تغییر دستورها را بیشتر کنید. میتوانید صداها را جایگزین کلمات کنید:
- یک کف زدن: حرکت
- دو کف زدن: توقف
- صدای کشیده شـــــ: آهسته شدن
بازیهای دارای توقف و تغییر دستور، فرصت تمرین توجه و مهار حرکت را ایجاد میکنند. راهنمای فعالیتهای کارکرد اجرایی دانشگاه هاروارد نیز بازیهای مبتنی بر دستور، آهنگ و تغییر قاعده را برای تمرین توجه، حافظه کاری و خودکنترلی پیشنهاد میکند.
۵. اعضای بدن کجاست؟
بپرسید بینی کجاست؟ زانو کجاست؟ گوش من را پیدا میکنی؟ بعد عمدا اشتباه کنید. مثلا وقتی میگویید این دماغ من است به آرنج خود اشاره کنید. کودک معمولا با خنده اشتباهتان را اصلاح میکند.
برای کودک بزرگتر با دست راست، گوش چپت را لمس کن؛ همین تغییر کوچک بازی را از شناخت اعضای بدن به تمرین جهتها تبدیل میکند.
۶. من میآیم بگیرمت
در فضای امن، آرام دنبال کودک حرکت کنید و بگویید: دارم میآیم… نزدیک شدم… گرفتمت!
لازم نیست تعقیب واقعی و پرسرعت باشد. برای کودکان کمسن، انتظار کوتاه پیش از گرفتن بخش بامزه ماجرا است.
یونیسف نیز بازی تعقیب ملایم در محیط خانه یا فضای باز را از فعالیتهای سادهای معرفی میکند که میتوان آن را با سطح انرژی کودک هماهنگ کرد.
۷. صورتهای عجیب
یکی از شما حالت چهره میسازد و دیگری تقلید میکند:
- صورت خوشحال
- صورت خوابآلود
- صورت عصبانی
- صورت متعجب
- صورت کسی که لیموترش خورده است
بعد درباره حالت بپرسید: فکر میکنی این آدم چه احساسی دارد؟
این بازی از یک شکلک ساده شروع میشود و آرامآرام به گفتوگو درباره احساسات میرسد.
بازی برای کودکان ۳ تا ۶ سال بدون وسیله
کودکان این بازه سنی معمولا به نمایش، تقلید، داستان و قانونهای ساده علاقه دارند. فقط قانونها را طولانی نکنید. اگر توضیح بازی بیشتر از خود بازی زمان ببرد احتمالا باید بازی سادهتری بسازید.
۸. مجسمه خندان
یکی از بازیکنان حرکت میکند و دیگری ناگهان میگوید: مجسمه!
بازیکن باید در همان حالت ثابت بماند. نفر دوم تلاش میکند بدون لمس کردن او را بخنداند. شکلک، صدای عجیب و راه رفتن بامزه مجاز است.
قانون مهم این است که قلقلک دادن ممنوع است. برای کودک چهارساله، توقف چند ثانیهای کافی است. از او انتظار نداشته باشید مثل نگهبان کاخ ده دقیقه بیحرکت بماند.
۹. فرمانده میگوید
بگویید:
- فرمانده میگوید دستت را بالا ببر.
- فرمانده میگوید یک دور بچرخ.
- بنشین!
کودک فقط زمانی باید فرمان را انجام دهد که جمله با فرمانده میگوید آغاز شده باشد. اگر فرمان را بدون این عبارت اجرا کرد یک امتیاز از دست میدهد؛ یا بهتر فقط میخندید و دور بعد را شروع میکنید.
برای سن پایین حذف شدن از بازی مناسب نیست. کودک باید فرصت ادامه دادن داشته باشد.
۱۰. راه رفتنهای عجیب
از یک سوی اتاق به سوی دیگر حرکت کنید اما هر بار با یک مدل تازه مثل موارد زیر پیش بروید:
- مثل ربات
- مثل پیرمرد خیالی
- روی نوک پا
- با قدمهای بسیار کوچک
- با زانوهای خمیده
- در حرکت آهسته
- مثل فضانورد روی ماه
بعد کودک خودش یک مدل راه رفتن اختراع کند و نامی برای آن بگذارد؛ مثلا راه رفتن پنگوئن گیج.
این بازی با بچه ۴ ساله بدون وسیله برای تخلیه انرژی در خانه مناسب است بهشرط آنکه پریدن و دویدن با فضای منزل هماهنگ شود.
۱۱. چه چیزی عوض شد؟
روبهروی هم بایستید. کودک چند ثانیه به شما نگاه کند و سپس چشمهایش را ببندد. یک تغییر کوچک ایجاد کنید:
- آستینتان را بالا بزنید.
- دستها را پشت سر بگذارید.
- حالت مو را عوض کنید.
- یک چشم را ببندید.
- جور دیگری بنشینید.
کودک باید تغییر را کشف کند. بعد جای دو نفر عوض شود. برای سختتر شدن دو تغییر همزمان انجام دهید.
۱۲. کلمه را با حرکت بگو
یک فعل را بدون حرف زدن اجرا کنید:
- خوابیدن
- شنا کردن
- مسواک زدن
- غذا خوردن
- کتاب خواندن
- باران دیدن
- کفش پوشیدن
طرف مقابل باید حدس بزند. این همان پانتومیم است اما با واژههای ساده و مناسب سن کودک است. برای کودک خجالتی ابتدا خودتان اجرا کنید. وقتی چند بار درست حدس زد، احتمال بیشتری دارد که نقش بازیگر را بپذیرد.
۱۳. حدس احساس
یک موقعیت کوتاه تعریف کنید: عروسک خیالی تو بستنیاش افتاده. چه حسی دارد؟ یا دوستش برایش نقاشی کشیده. حالا چه احساسی دارد؟
کودک باید احساس را نام ببرد و با صورت یا بدن نشان دهد. پاسخ تنها خوشحال و ناراحت نیست؛ کمکم کلماتی مانند متعجب، نگران، خجالتزده، عصبانی و هیجانزده را هم وارد کنید.
این بازی میتواند مقدمهای طبیعی برای آموزش همدلی به کودکان باشد.
۱۴. داستان یککلمهای
شما یک کلمه میگویید، کودک کلمه بعدی را اضافه میکند و داستان بهصورت نوبتی جلو میرود:
شما: یک
کودک: گربه
شما: کوچولو
کودک: رفت
شما: داخل
کودک: یخچال!
جملهها احتمالا عجیب میشوند. اشکالی ندارد؛ اتفاقا همین بخش جذاب بازی است. برای کودک کمسنتر هر نفر میتواند یک جمله کامل بگوید.
۱۵. قصه را کامل کن
داستان را نیمهکاره شروع کنید: یک روز صبح، وقتی در یخچال را باز کردم، دیدم یک فیل کوچک آنجا نشسته و…
کودک ادامه دهد. چند جمله بعد، دوباره نوبت شما میشود. برای کمک به کودکی که ایدهای ندارد، سؤال بپرسید:
- فیل چرا داخل یخچال بود؟
- چه چیزی میخواست؟
- بعد چه اتفاقی افتاد؟
- اگر مادر فیل برسد چه میشود؟
سؤال باید جرقه بدهد، نه اینکه کنترل قصه را از کودک بگیرد.
۱۶. خنده ممنوع
روبهروی هم بنشینید. یکی تلاش میکند دیگری را فقط با حالت صورت یا جملههای بیمعنی بخنداند. تماس بدنی مجاز نیست.
هر کس خندید، نقشها عوض میشود. میتوانید جملههایی مانند این بسازید:
یک سیبزمینی با کلاه شنا رفت بانک تا برای گربهاش حساب باز کند.
بله بیمعنی است. دقیقا به همین دلیل جواب میدهد.
۱۷. حرکت مخالف
قانون بازی این است که کودک برعکس فرمان را انجام دهد:
- وقتی میگویید بایست، بنشیند.
- وقتی میگویید دستها بالا، دستها را پایین ببرد.
- وقتی میگویید بخند، اخم کند.
- وقتی میگویید تند، آهسته حرکت کند.
ابتدا فقط دو دستور مخالف انتخاب کنید. وقتی کودک مسلط شد، فرمانهای جدید اضافه کنید.
۱۸. ناخدا آمد؛ نسخه دو نفره
این بازی معمولا گروهی اجرا میشود اما میتوان آن را به یک بازی خانگی دو نفره کودکانه تبدیل کرد.
فرمانها را از قبل تعیین کنید:
- ناخدا آمد: صاف بایست و سلام نظامی بده.
- دریا طوفانی شد: آرام به چپ و راست تکان بخور.
- کوسه آمد: سریع روی یک نقطه امن خیالی بایست.
- کشتی خوابید: روی زمین دراز بکش.
- ملوان خسته شد: خمیازه بکش.
بعد کودک ناخدا شود و به شما فرمان بدهد. این تغییر نقش معمولا برای او از اجرای دستور جذابتر است.
بازی فکری در خانه بدون وسیله
بازی فکری بدون وسیله الزاما بازی ساکت و رسمی نیست. یک گفتوگوی خندهدار هم میتواند حافظه، استدلال یا انعطاف ذهنی را درگیر کند.
۱۹. حافظه زنجیرهای
جمله را اینطور شروع کنید: من رفتم بازار و یک سیب خریدم. کودک جمله را تکرار کند و یک مورد بیفزاید:
من رفتم بازار و یک سیب و یک کتاب خریدم. شما باید هر دو مورد را تکرار کنید و سومی را اضافه کنید. بازی تا جایی ادامه پیدا میکند که یکی از بازیکنان چیزی را فراموش کند.
برای کودکان کمسن، زنجیره را پس از چهار یا پنج واژه از نو شروع کنید. هدف به دام انداختن کودک نیست. موارد دیگری که میتوانید امتحان کنید:
- وسایل سفر
- حیوانات باغوحش
- خوراکیهای یک مهمانی
- چیزهایی که به ماه میبریم
- اشیای عجیب داخل کیف جادوگر
۲۰. آخرین حرف
یک کلمه بگویید. بازیکن دوم باید با آخرین حرف آن، کلمه تازهای بسازد:
کتاب ← باران ← نان ← نردبان
میتوانید موضوع تعیین کنید:
- فقط نام حیوان
- فقط خوراکی
- فقط اسم شهر
- فقط وسایل خانه
این بازی برای کودکان دبستانی مناسبتر است. برای کلاس اول اجازه دهید کودک چند ثانیه بیشتر فکر کند و حروف آخر را واضح تلفظ کنید.
۲۱. بله و نه ممنوع
از کودک سؤال بپرسید، اما او اجازه ندارد از کلمات بله و نه استفاده کند. چند مثال برای شما در ادامه آوردهایم:
ـ بستنی دوست داری؟
ـ خیلی زیاد.
ـ امروز مدرسه رفتی؟
ـ رفتم.
ـ میتوانی پرواز کنی؟
ـ هنوز یاد نگرفتهام!
بعد نقشها عوض شود. کودک معمولا سؤالهایی طراحی میکند که شما را به دام بیندازد.
۲۲. بیست سؤالی
یک حیوان، شغل، شخصیت یا شی را در ذهن انتخاب کنید. کودک با سؤالهایی که پاسخشان بله یا نه است باید آن را حدس بزند:
- زنده است؟
- در خانه پیدا میشود؟
- از من بزرگتر است؟
- پرواز میکند؟
- خوردنی است؟
لازم نیست دقیقا بیست سؤال پرسیده شود. نام بازی مانده اما عدد آن قرارداد آهنین نیست.
برای کودک هفتساله، موضوع را محدود کنید؛ مثلا بگویید یک حیوان در ذهن دارم.
۲۳. سه سرنخ
چیزی را انتخاب کنید و سه نشانه درباره آن بدهید: گرد است، در آسمان دیده میشود و شبها روشن است.
پاسخ: ماه. بعد کودک برای شما سرنخ بسازد. برای دشوارتر شدن بازی، از سرنخهای خیلی مستقیم استفاده نکنید.
مثلا بهجای میو میکند برای گربه بگویید: آرام راه میرود، سبیل دارد و گاهی فکر میکند صاحب خانه است.
۲۴. کدام یکی فرق دارد؟
چهار واژه بگویید: سیب، موز، خیار، پرتقال؛ کودک باید بگوید کدام متفاوت است و چرا. پاسخ رایج خیار است، چون بقیه میوه شیریناند؛ اما شاید کودک بگوید موز، چون شکلش کشیدهتر است. اگر دلیلش منطقی باشد، پاسخ او را بپذیرید. این دستهها هم در این بازی جواب میدهد:
- گربه، سگ، کبوتر، اسب
- تخت، صندلی، میز، مداد
- قرمز، آبی، سبز، شیر
- دویدن، پریدن، خوابیدن، لیوان
این بازی تنها یک جواب ندارد و همین ویژگی استدلال کودک را آشکار میکند.
۲۵. رمز کلمه
یک قانون مخفی انتخاب کنید. مثلا فقط کلمههایی را میپذیرید که با م آغاز شوند.
بگویید: من میتوانم موز را به جزیره ببرم، اما پرتقال را نمیتوانم ببرم. کودک با پیشنهاد واژههای مختلف باید قانون را کشف کند. قانونهای ممکن میتوانید موارد زیر باشد:
- کلمه با حرف مشخصی آغاز شود.
- نام خوراکی باشد.
- دو بخش داشته باشد.
- در خانه پیدا شود.
- موجود زنده باشد.
- حرف ا داشته باشد.
برای کودکان کوچکتر پس از چند تلاش سرنخ بدهید.
۲۶. جمله ممنوعه
یک کلمه رایج را برای چند دقیقه ممنوع کنید؛ مثلا من، این یا خیلی. سپس درباره یک موضوع حرف بزنید.
اگر کسی کلمه ممنوع را گفت، یک امتیاز به طرف مقابل میرسد.
بازی سادهتر این گونه است که فقط هنگام تعریف کردن داستان، یک واژه مشخص ممنوع باشد. این بازی برای کودکان بزرگتر مناسب است؛ چون هم باید حرف بزنند و هم بخشی از ذهنشان مراقب واژه ممنوع بماند.
۲۷. عدد ممنوع
نوبتی عددها را بشمارید، اما یک عدد یا دسته از اعداد ممنوع باشد. بهجای آن باید کف بزنید.
مثلا مضربهای ۳:
۱، ۲، کف، ۴، ۵، کف، ۷، ۸، کف…
مدلهای دیگر این بازی این موارد است:
- اعداد زوج ممنوع
- عددهایی که رقم ۵ دارند
- مضربهای ۴
- شمارش معکوس از ۳۰
این بازی میتواند به یادگیری جدول ضرب کمک کند اما بهتر است پس از فهم مفهوم ضرب استفاده شود.
۲۸. حساب کن و حرکت کن
یک محاسبه ساده بگویید: دو بهعلاوه سه. کودک به تعداد پاسخ حرکت انجام دهد؛ مثلا پنج بار دست بزند یا پنج قدم بردارد. بعد او برای شما سؤال بسازد. برای کودکان کوچکتر از شمارش استفاده کنید: سه بار بپر. حالا دو بار دیگر. در مجموع چند بار شد؟
۲۹. کلمه وارونه
یک واژه کوتاه بگویید و از کودک بخواهید صدای حروف یا بخشهای آن را وارونه کند. به این مثالها توجه کنید:
- مو ← وم
- رام ← مار
- راز ← زار
برای شروع از واژههای دو یا سهحرفی استفاده کنید. این بازی ممکن است برای بعضی کودکان دشوار باشد؛ اگر باعث کلافگی شد به بازی آخرین حرف برگردید.
بازیهای حرکتی دو نفره در خانه بدون وسایل
پریدن در خانه همیشه انتخاب خوبی نیست بهویژه اگر طبقه پایین همسایهای زندگی میکند که علاقهای به شنیدن صدای بازی مهاجرت گله فیلها ندارد! با این حال بازی حرکتی میتواند کنترلشده و کمصدا باشد.
۳۰. مسابقه حرکت آهسته
یک نقطه شروع و پایان خیالی تعیین کنید. هر دو باید تا جای ممکن آهسته حرکت کنند. هر کس کاملا متوقف شود یا تعادلش را از دست بدهد یک امتیاز از دست میدهد. نکته جالب این است که حرکت خیلی آهسته گاهی دشوارتر از دویدن است. این موارد پیشنهادی است:
- آهسته مثل لاکپشت
- آهسته و بدون خم کردن زانو
- با دستهای بالای سر
- در نقش رباتی که باتریاش تمام میشود
۳۱. تعادل تکپا
هر دو روی یک پا بایستید. هر کس بیشتر دوام بیاورد برنده است. برای متنوع شدن این کارها را هم میشود انجام داد:
- دستها را باز کنید.
- چشمها را به یک نقطه ثابت بدوزید.
- پای آزاد را کمی جلو ببرید.
- همزمان شعر بخوانید.
- دستها را آرام حرکت دهید.
برای کودک کمسن مسابقه ایجاد نکنید؛ هدف را شکستن رکورد خودمان بگذارید. این بازی کنار پله، فرش لغزنده یا میز شیشهای انجام نشود.
۳۲. سایه من باش
بازیکن اول در اتاق حرکت میکند و نفر دوم باید با فاصله کم دقیقا مسیر او را تکرار کند:
- دو قدم جلو
- یک چرخش
- نشستن
- بلند شدن
- راه رفتن روی نوک پا
بعد نقشها جابهجا شوند. تفاوتش با بازی آینه این است که اینجا حرکت پشت سر هم و در فضا انجام میشود.
۳۳. زمین داغ است
فرض کنید بعضی بخشهای زمین داغ، یخزده یا پر از آباند. شما مسیر خیالی را توضیح میدهید:
دو قدم جلو برو، از روی رودخانه بپر، زیر شاخه رد شو و روی سنگ کوچک بایست.
هیچ وسیلهای لازم نیست؛ مرزها کاملا خیالیاند. کودک در دور بعد مسیر را برای شما تعریف کند. احتمال دارد ناچار شوید از روی آتشفشان بپرید، از تونل مورچهها رد شوید و در پایان روی ابر بنشینید. مقاومت نکنید؛ قانونگذار عوض شده است.
۳۴. لمس کن و برگرد
یک نقطه شروع تعیین کنید و فرمان بدهید:
- دیوار را لمس کن و برگرد.
- به در برس و سه قدم عقب بیا.
- گوشه اتاق را لمس کن و مثل خرچنگ برگرد.
- تا آشپزخانه آرام برو و بدون صدا برگرد.
این بازی در خانههای کوچک نیز اجرا میشود. مسیر را متناسب با ایمنی فضا انتخاب کنید.
۳۵. ریتم را تکرار کن
با دست زدن ضربه آرام روی پا یا بشکن زدن، یک الگوی کوتاه بسازید: کف، کف، مکث، کف؛ کودک الگو را تکرار کند. بعد او رهبر ریتم شود. بهتدریج الگو را پیچیدهتر کنید: کف، ضربه روی پا، کف، مکث، کف؛ برای کودک دوساله دو ضرب کافی است. کودکان بزرگتر میتوانند یک زنجیره طولانیتر را حفظ کنند.
بازی بدون گوشی برای کودکان ۶ تا ۱۲ سال
کودک دبستانی ممکن است با شنیدن جمله بیا بازی کودکانه کنیم عقبنشینی کند. اسم بازی را عوض کنید. بگویید چالش، مسابقه، پرونده یا مأموریت؛ بستهبندی واژهها عجیب مؤثر است.
۳۶. دو حقیقت و یک دروغ
هر نفر سه جمله درباره خودش میگوید دو جمله درست و یکی ساختگی است. نفر مقابل باید دروغ را پیدا کند.
به مثالهای زیر توجه کنید(البته با خلاقیت خودتان هم میتوانید موارد دیگر را خلق کنید):
- یک بار گربهای دنبالم کرده است.
- از هندوانه خوشم نمیآید.
- میتوانم با گوشهایم حرکت کنم.
برای کودک کمسن، موضوع را مشخص کنید مدرسه، سفر، غذا یا اتفاقهای خندهدار این مهم است. این بازی فرصتی برای شناخت بیشتر یکدیگر هم هست. شاید بفهمید کودکتان واقعا از صدای جاروبرقی بدش میآید اما هیچوقت نگفته است.
۳۷. مناظره عجیب
یک موضوع خندهدار انتخاب کنید:
- خوابیدن بهتر است یا غذا خوردن؟
- گربه رئیس بهتری است یا پنگوئن؟
- مدرسه باید روی ماه ساخته شود یا زیر دریا؟
- کفش باید حرف بزند یا یخچال؟
هر نفر باید از یک طرف دفاع کند حتی اگر با آن موافق نیست. برای حفظ فضای بازی امتیاز را به دلیل خلاقانهتر بدهید نه کسی که بلندتر حرف میزند.
۳۸. دادگاه خیالی
یک پرونده بسازید: آخرین تکه کیک ناپدید شده و آقای خرس متهم است. یک نفر وکیل و دیگری شاهد یا قاضی شود. بعد نقشها عوض شوند. سؤالهای از این دست:
- متهم هنگام ناپدید شدن کیک کجا بود؟
- چه مدرکی وجود دارد؟
- آیا شاهد قابل اعتماد است؟
- شاید شخص دیگری کیک را خورده باشد؟
این بازی برای کودکان ۸ تا ۱۲ ساله میتواند تمرین بیان، استدلال و دیدن چند احتمال باشد.
۳۹. گزارشگر عجیب
یکی از شما نقش گزارشگر تلویزیون را بازی کند و اتفاقی کاملا عادی را به شکل یک خبر بزرگ گزارش دهد: هماکنون یک جوراب گمشده در نزدیکی مبل مشاهده شده است. کارشناسان احتمال میدهند جفت آن به منطقهای نامعلوم مهاجرت کرده باشد. کودک موضوع بعدی را انتخاب کند:
- تمام شدن شیر
- خوابیدن گربه
- پیدا شدن مداد
- ورود پدر به اتاق
- صدای زنگ در
۴۰. داستان با سه محدودیت
سه شرط برای داستان تعیین کنید:
- یک اژدها در داستان باشد.
- داستان در آسانسور اتفاق بیفتد.
- هیچکس اجازه نداشته باشد حرف ر را بگوید.
داستان را نوبتی ادامه دهید. محدودیتها نباید آنقدر سخت باشند که قصه متوقف شود.
۴۱. حدس شخصیت
یک شخصیت واقعی یا خیالی را در ذهن انتخاب کنید. کودک با پرسیدن سؤال هویت او را کشف کند:
- انسان است؟
- شخصیت کارتونی است؟
- قدرت ویژه دارد؟
- در داستان زندگی میکند؟
- کودک است یا بزرگسال؟
این بازی شبیه بیست سؤالی است اما موضوع محدودتری دارد و برای کودکان علاقهمند به داستان و فیلم جذابتر است.
۴۲. وکیل شیء بیفایده
یک چیز خیالی یا واقعی مثلا جوراب تک، قاشق شکسته یا در یخچال را نام ببرید. کودک باید ثابت کند آن شی بسیار مهم و مفید است.
جوراب تک را میتوان خانه عروسک، دستکش نمایشی یا کلاه یک گربه خیالی کرد. این تمرین نگاه انعطافپذیر و ایدهپردازی را تقویت میکند.
بازیهای مناسب برای افزایش اعتمادبهنفس کودک
هیچ بازی منفردی اعتمادبهنفس را ناگهان افزایش نمیدهد. اما بازیهایی که در آن کودک انتخاب میکند، چیزی میسازد، نقش هدایتگر میگیرد و پیشرفت خود را میبیند، میتوانند تجربه شایستگی ایجاد کنند. گزینههای مناسب از مواردی که بیان شد شامل این موارد است:
- آینه جادویی با رهبری کودک
- قصه را کامل کن
- ناخدا آمد با فرماندهی کودک
- سه سرنخ
- گزارشگر عجیب
- دادگاه خیالی
- ساخت قانون تازه برای یک بازی
- شکستن رکورد شخصی در تعادل یا حافظه
تحسین هم بهتر است دقیق باشد، بهجای تو نابغهای بگویید:
سرنخ دومت خیلی هوشمندانه بود؛ مستقیم جواب را نگفتی، اما کمک کرد حدس بزنم. این جمله به رفتار مشخص اشاره میکند، نه برچسبی کلی و سنگین.
سوالات متداول
بهترین بازی خانگی دو نفره بدون وسیله چیست؟
برای کودکان خردسال، آینه جادویی، حیوان شو و برو و بایست انتخابهای سادهای هستند. برای کودکان دبستانی، بیست سؤالی، حافظه زنجیرهای، بله و نه ممنوع و عدد ممنوع معمولا جذابترند.
با کودک دوساله در خانه چه بازی کنیم؟
بازیهای کوتاه و تقلیدی مانند آینه، شناخت اعضای بدن، تقلید صدای حیوانات، تعقیب آرام و حرکت با فرمانهای ساده برای این سن مناسبترند. یونیسف نیز توصیه میکند بازی بر اساس علاقه و توان کودک تغییر داده شود و بزرگسال بیشتر راهنما باشد تا کنترلکننده کامل فعالیت.
چه بازیای برای کودک چهارساله بدون وسیله مناسب است؟
مجسمه، پانتومیم ساده، فرمانده میگوید، قصه نوبتی، راه رفتنهای عجیب و حدس احساس، گزینههای خوبی برای بازی با بچه ۴ ساله بدون وسیله هستند.
برای کودک ۱۰ ساله چه بازی دونفرهای انجام دهیم؟
بیست سؤالی، دو حقیقت و یک دروغ، مناظره عجیب، دادگاه خیالی، رمز کلمه، عدد ممنوع و داستان با محدودیت برای کودکان ۹ تا ۱۲ ساله مناسبترند.
آیا بازی بدون وسیله میتواند آموزشی باشد؟
بله به شرط آنکه آموزش در دل بازی قرار بگیرد. آخرین حرف به واژگان، عدد ممنوع به محاسبه، حافظه زنجیرهای به یادسپاری و حدس احساس به شناخت هیجانها مربوط میشود. بااینحال، تبدیل هر بازی به پرسشوپاسخ درسی ممکن است لذت آن را از بین ببرد.
چه بازیای برای خانه کوچک مناسب است؟
آینه جادویی، خنده ممنوع، داستان یککلمهای، بله و نه ممنوع، سه سرنخ، بیست سؤالی، حدس شخصیت و ریتم را تکرار کن، فضای بسیار کمی میخواهند.
اگر کودک حاضر به بازی نشد چه کنیم؟
اجبار معمولا نتیجه خوبی ندارد. دو انتخاب مشخص بدهید: دوست داری بازی آینه را انجام بدهیم یا بیست سؤالی؟ اگر هیچکدام را نخواست کمی بعد دوباره پیشنهاد دهید. خستگی، گرسنگی، درگیری ذهنی یا نیاز به خلوت ممکن است دلیل بیمیلی باشد.
نتیجهگیری
بازی با کودک در خانه از موارد مهم تربیتی فرزند شما است که به طور ویژه باید به آن توجه کرد. بازی فکری در خانه، بازیهای بدون گوشی و بازیهای قدیمی ایرانی از جمله مواردی است که میتوانید به آنها توجه ویژهای کنید و هر کدام را در یک راند بازی پیش ببرید.